Een WordPress-thema uploaden dat te groot is voor het uploadformulier. Een kapotte plugin verwijderen terwijl je niet meer in je dashboard komt. Een oude site downloaden voordat je verhuist. Voor al die klussen gebruik je FTP of een van de veilige varianten. Hier lees je hoe het werkt, welke variant je kiest en hoe je verbinding maakt.
Wat is FTP precies?
FTP staat voor File Transfer Protocol: een afspraak over hoe twee computers bestanden uitwisselen. Het protocol werd in oktober 1985 vastgelegd in RFC 959 en is daarmee ouder dan het web zelf.2 Bij webhosting is FTP de klassieke manier om websitebestanden van je computer naar je hostingpakket te zetten.
Je hebt er twee kanten voor nodig. Op de server draait een FTP-server, die verbindingen accepteert. Op je eigen computer draai je een FTP-programma, ook wel FTP-client genoemd. Dat programma toont links je eigen bestanden en rechts die op de server, en je sleept bestanden heen en weer.
Gewone FTP gebruikt twee verbindingen tegelijk: een stuurkanaal op poort 21 voor de commando’s en een apart datakanaal voor de bestanden zelf, waarvan de poort pas tijdens het gesprek wordt afgesproken, en daardoor loopt FTP nogal eens vast op firewalls en routers. Dat merkten we zelf bij het maken van dit artikel: vanaf ons eigen netwerk liep elke verbinding op poort 21 vast, terwijl poort 22 voor SSH gewoon werkte.
FTP, FTPS en SFTP naast elkaar
Gewone FTP verstuurt alles onversleuteld, ook je gebruikersnaam en wachtwoord. Wie meekijkt op hetzelfde netwerk, bijvoorbeeld op een openbare wifi, kan ze zo uitlezen. Daarom zijn er twee veilige varianten bijgekomen, met bijna dezelfde naam maar een heel andere techniek.
| FTP | FTPS | SFTP | |
|---|---|---|---|
| Voluit | File Transfer Protocol | FTP over TLS (FTP-SSL) | SSH File Transfer Protocol |
| Versleuteld | Nee | Ja, met TLS | Ja, via SSH |
| Standaardpoort | 21 | 21 (expliciet) | 22 |
| Verbindingen | Twee (stuur + data) | Twee (stuur + data) | Eén |
| Inloggen met sleutel | Nee | Nee | Ja, met een SSH-sleutel |
| Vastgelegd in | RFC 959 (1985) | RFC 4217 (2005) | IETF-draft (2001) |
FTPS is gewone FTP met dezelfde TLS-versleuteling als een SSL-certificaat op je website. De beschrijving staat in RFC 4217 uit 2005.3 Het blijft FTP, met dezelfde twee verbindingen en dezelfde firewallproblemen.
SFTP is een ander protocol dat via SSH loopt, de versleutelde verbinding waarmee beheerders op servers inloggen. Opvallend: SFTP is nooit een officiële RFC-standaard geworden. De meeste software volgt nog altijd een conceptversie uit 2001.4 In de praktijk maakt dat niets uit. SFTP gebruikt één verbinding, werkt door bijna elke firewall en laat je inloggen met een SSH-sleutel in plaats van een wachtwoord.
Heb je de keuze, neem dan SFTP. Biedt je host alleen FTP en FTPS aan, kies dan FTPS. Gewone FTP? Alleen als er niets anders is.
Hoe Nederlandse hosts het regelen
We hebben op 18 oktober 2026 bij de 24 webhosts uit onze vergelijking nagekeken of SSH- of SFTP-toegang bij het goedkoopste pakket staat. Dat deden we via de pakketpagina’s en de helpdeskartikelen van elke host.1 Bij 18 van de 24 (75%) staat het er duidelijk bij, waaronder TransIP (“Al onze webhostingpakketten bieden ondersteuning voor SFTP”), Strato (3 SFTP-accounts in Hosting Starter) en Vimexx (FTP over TLS en SFTP in het Basic-pakket).
Bij de andere zes ligt het anders:
- Yourhosting schrijft in de kennisbank dat SSH op de hostingpakketten is uitgeschakeld en verwijst voor shell-toegang naar een VPS.
- Hosting.nl geeft SSH-toegang alleen bij pakket L, niet bij S en M.
- Savvii zet SSH-toegang bij de premiumpakketten, niet bij Shared.
- Bij Argeweb hangt het af van het platform: op Plesk-pakketten is SSH niet beschikbaar.
- Mijndomein noemt op de pakketpagina uploaden via FTP(s).
- Bij Domeinwinkel vonden we alleen FTP terug.
Plaats je zelf vaak bestanden of werk je met een developer, vraag dan vóór je bestelt of SFTP in je pakket zit. Een overzicht van wat elk pakket biedt, vind je in onze hostingvergelijking.
| Situatie | Aantal hosts |
|---|---|
| SSH of SFTP genoemd bij het goedkoopste pakket | 18 |
| Alleen bij duurdere pakketten of platform | 4 |
| Alleen FTP(S) gevonden | 2 |
Het oude protocol is nog lang niet weg. Van de 500 grootste .nl-domeinen uit de Tranco-lijst hebben er 164 een DNS-record voor ftp. op hun eigen domein, oftewel 33%.6 Of daar nog een werkende FTP-server achter zit, zegt dat record niet, maar het laat zien hoe diep het protocol in webhosting zit.
Waar vind je je FTP-gegevens?
Je FTP-gegevens bestaan uit vier dingen: de hostnaam (of server), je gebruikersnaam, je wachtwoord en de poort. Je vindt ze op een van deze plekken:
- De welkomstmail die je na het bestellen van je hostingpakket kreeg.
- Het controlepaneel van je host. In cPanel heet het FTP Accounts, in DirectAdmin FTP Beheer en in Plesk staat het onder de website bij FTP-toegang. Lees ook het verschil tussen cPanel, Plesk en DirectAdmin.
- De klantomgeving van je host, bij hosts met een eigen paneel zoals TransIP en Hostnet.
De hostnaam is vaak ftp.jouwdomein.nl of een servernaam van je host. Voor SFTP gebruik je poort 22, tenzij je host een andere opgeeft. Neostrada gebruikt bijvoorbeeld poort 4000 voor SSH. Weet je je wachtwoord niet meer, stel dan in het controlepaneel een nieuw in. Maak voor een developer of webbureau altijd een apart FTP-account aan, dat je na de klus weer verwijdert.
Verbinding maken met FileZilla
FileZilla is gratis, werkt op Windows, macOS en Linux en spreekt FTP, FTPS en SFTP. Zo maak je een veilige verbinding:
- Download FileZilla Client via de officiële site filezilla-project.org.
- Open File > Site Manager en klik op New site.
- Kies bij Protocol de optie SFTP. Biedt je host alleen FTP, kies dan FTP en zet Encryption op Require explicit FTP over TLS.
- Vul de hostnaam, de poort (22 voor SFTP), je gebruikersnaam en wachtwoord in.
- Klik op Connect en accepteer bij de eerste verbinding de sleutel van de server.
Je WordPress-bestanden staan meestal in een map als public_html, httpdocs of www. Wijzig nooit iets zonder eerst een kopie te downloaden, want een verkeerd verwijderd bestand gaat niet naar een prullenbak.
Wat tegenvalt, is de snelheid bij veel kleine bestanden. Een kale WordPress-installatie bestaat uit duizenden losse bestanden, en elk bestand is een aparte overdracht met een eigen begin en einde, waardoor een upload die in megabytes niets voorstelt toch een kwartier kan duren. Sneller gaat het als je één zipbestand uploadt en dat in het bestandsbeheer van je controlepaneel uitpakt.
Op Windows is WinSCP een goed alternatief, vooral als je veel met SFTP werkt. Op de Mac is Cyberduck een gratis alternatief. Een browser kun je er niet meer voor gebruiken: Chrome stopte met FTP in versie 95 en Firefox in versie 90, allebei in 2021.5
Wanneer de verbinding niet lukt
Lukt de verbinding niet, dan zie je meestal een van deze meldingen:
| Melding | Waarschijnlijke oorzaak | Oplossing |
|---|---|---|
| Connection timed out | Poort 21 of 22 dicht op je netwerk of bij de host | Probeer SFTP op poort 22, of een ander netwerk zoals je telefoon als hotspot |
| 530 Login incorrect | Verkeerde gebruikersnaam of wachtwoord | Reset het wachtwoord in je controlepaneel |
| Failed to retrieve directory listing | Passieve modus geblokkeerd | Zet in FileZilla de passieve modus aan, of stap over op SFTP |
| Server unexpectedly closed network connection | SSH of SFTP staat uit in je pakket | Zet SSH aan in het controlepaneel of vraag het je host |
Bij de laatste melding helpt het om te weten of je pakket SFTP ondersteunt. Bij Versio staat SSH bijvoorbeeld standaard uit en zet je het zelf aan in het controlepaneel.
Conclusie
Gewone FTP is de oude, onversleutelde manier om bestanden naar je webserver te sturen. FTPS voegt versleuteling toe, en SFTP doet het via één beveiligde SSH-verbinding. Bij 18 van de 24 hosts die we bekeken, zit SSH of SFTP gewoon in het goedkoopste pakket. Gebruik een programma als FileZilla, kies SFTP en maak voor elke developer een eigen account. Ga je verhuizen, dan heb je FTP of SFTP vaak ook nodig om je bestanden mee te nemen: lees daarvoor hoe je een website verhuist.
